سندرم تخمدان پلی کیستیک

چگونه با تخمدان پلی کیستیک باردار شوم؟

خیلی از افراد نمی دانند که مبتلا به سندروم تخمدان پلی‌کیستیک هستند. در یکی از مطالعات انجام شده مشخص شد که حدود 70 درصد خانم‌های مبتلا به PCOS به پزشک مراجعه نکرده  و از بیماریشان اطلاعی ندارند.

سندروم تخمدان پلی‌کیستیک بر تخمدان فرد تاثیر می گذارد. تخمدان ها اندام‌هایی از دستگاه تناسلی هستند که هورمون‌های استروژن و پروژسترون تولید می کنند. وظیفه این هورمون ها این است که چرخه قاعدگی زنان را منظم کنند. البته تخمدان ها بغیر از این دو هورمون مقدار کمی هم هورمون مردانه به نام اندروژن ترشح می کنند.

این تخمدان ها تخم‌هایی را آزاد می کنند تا بتواند در صورت تماس با اسپرم مردانه بارور شوند. به این آزادسازی تخم که هر ماه اتفاق می افتد تخمک‌گذاری می گویند.

هورمون محرک فولیکولی (FSH) و هورمون لوتئینی (LH) فرایند تخمک‌گذاری را کنترل می کنند. هورمون محرک فولیکولی تخمدان را تحریک می کند تا بتواند فولیکول (کیسه‌ای که تخمک داخل آن قرار می گیرد)  تولید کند و هورمون لوئیتنی تخمدان را تحریک می کند تا تخمک بالغی آزاد کند.

PCOS نوعی سندروم یا گروهی از علائم است که بر فرایند تخمک‌گذاری و تخمدان‌های فرد اثر می گذارد. سه تا از خصوصیات اصلی این سندروم عبارتند از:

در سندروم تخمدان پلی‌کیستیک کیسه‌های کوچک و پر از مایعی داخل تخمدان ها رشد می کنند. کلمه «پلی‌کیستیک» به معنای «کیست‌های زیاد» است.

این کیسه ها در واقع فولیکول‌هایی هستند که هر کدام در داخل خود یک تخمک بالغ دارند اما این تخمک هیچگاه به اندازه کافی بالغ نمی شود و نمی تواند فرایند تخمک‌گذاری را آغاز کند.

وقتی تخمک‌گذاری اتفاق نیفتد، سطح هورمون استروژن، پروژسترون، هورمون محرک فولیکولی و هورمون لوتئینی تغییر می کند. سطح استروژن و پروژسترون از حالت عادی کمتر می شود و سطح هورمون آندروژن افزایش می یابد.

این هورمون‌های مردانه اضافه، چرخه قاعدگی را مختل می کنند. بنابراین زنانی که مبتلا به سندورم تخمدان پلی‌کیستیک هستند کمتر از حالت عادی پریود می شوند.

علت بروز سندرم تخمدان پلی کیستیک

دکترها هنوز دقیقا نمی دانند علت این سندورم چیست. به عقیده آن ها هورمون‌های مردانه از تولید هورمون‌های زنانه جلوگیری می کنند و نمی گذارند تخمدان مانند همیشه تخمک‌گذاری کند.

این تولید بیش از حد هورمون آندروژن گاهی دلایل ارثی دارد و گاهی به دلیل تورم یا مقاومت بدن در برابر انسولین اتفاق می افتد.

سندروم تخمدان پلی کیستیک ارثی

مطالعات نشان می دهند PCOS  معمولا به صورت خانوادگی در افراد مشاهده می شود. گاهی اوقات بعضی از ژن ها (نه فقط یک نوع ژن) باعث ایجاد این سندروم می شوند.

مقاومت به انسولین در سندرم تخمدان پلی کیستیک

حدود 70 درصد از خانم‌های مبتلا به PCOS بدنشان نسبت به انسولین مقاوم است، یعنی سلول‌های بدنشان نمی توانند به درستی از انسولین استفاده کنند.

انسولین هورمونی است که توسط غده پانکراس ترشح می شود و به بدن کمک می کند از شکرهای موجود در غذا به عنوان انرژی استفاده کند.

وقتی سلول ها نمی توانند به خوبی از انسولین استفاده کنند، بدن به انسولین بیشتری احتیاج خواهد داشت. درنتیجه غده پانکراس انسولین بیشتری ترشح می کند تا این کمبود را جبران کنند. وجود انسولین اضافه در بدن باعث می شود تخمدان ها هورمون مردانه بیشتری تولید کنند.

یکی از دلایل اصلی مقاومت به اسنولین چاقی است. چاقی و مقاومت به انسولین در کنار یکدیگر می توانند ریسک ابتلا به دیابت نوع دوم را در فرد افزایش دهند.

تورم

زنانی که مبتلا به سندروم تخمدان پلی‌کیستیک هستند تورم زیادی در بدنشان دارند. علاوه بر آن، اضافه وزن هم می تواند این تورم را بیشتر کند. مطالعات نشان داده اند که تورم باعث افزایش سطح هورمون آندروژن می شود.

علائم سندرم تخمدان پلی کیستیک

علائم داشتن تخمدان پلی کیستیک

بعضی از زنان بعد از اولین عادت ماهانه‌شان شروع به مشاهده علائم این سندورم می کنند اما برخی دیگر زمانی متوجه آن می شوند که اضافه وزن پیدا کنند یا برای باردار شدن با مشکل مواجه شوند. از جمله رایج‌ترین علائم این سندروم، عبارتند از:

??قاعدگی نامنظم

وقتی تخمک‌گذاری اتفاق نیفتد دیواره رحم نمی تواند هر ماه فرو بریزد. در نتیجه خانم‌هایی که مبتلا به سندروم PCOS هستند کمتر از هشت بار در سال عادت ماهانه می شوند.

??رشد موهای زائد
بیش از 70 درصد کسانی که به این سندروم مبتلا هستند روی صورت و بدنشان (از جمله کمر، شکم و سینه) موی زائد درمی آورند.

??کچلی مردانه
موی سر بعضی از خانم‌های مبتلا به PCOS نازک می شود و به مرور می ریزد (شبیه به الگوی ریزش موی مردان).

??خونریزی شدید
در این حالت دیواره‌ رحم برای مدت طولانی‌تری بازسازی می شود و به همین خاطر، دوره‌های قاعدگی شدیدتر از حالت عادی خواهند بود.

??جوش
هورمون‌های مردانه می توانند پوست فرد را از حالت عادی چرب تر کنند و باعث جوش زدن در ناحیه‌های مثل صورت، سینه و بالای کمر شوند.

??تیره شدن پوست
ممکن است لکه‌های تیره‌ای در خطوط بدن، مثل زیر سینه ها، ران ها و گردن مشاهده شود.

??سردرد
تغییر در هورمون در برخی از زنان باعث ایجاد سردرد می شود.

??اضافه وزن
هشتاد درصد از افراد مبتلا به PCOS، اضافه وزن دارند.

عوارض سندرم تخمدان پلی کیستیک بر روی بدن

وجود سطح بالای آندروژن می تواند بر باروری و جنبه‌های دیگر سلامت فرد تاثیر بگذارد.

تشخیص سندرم تخمدان پلی کیستیک

ناباروری
یک زن برای اینکه باردار شود باید بتواند تخمک‌گذاری کند. خانم‌هایی که به طور منظم تخمک‌گذاری نمی کنند تخم‌های زیادی آزاد نمی کنند و در نتیجه شانس بارور شدنشان کاهش می یابد. طبق تحقیقات سندروم تخمدان پلی‌کیستیک یکی از اصلی‌ترین دلایل ناباروری در زنان است.

سندروم متابولیک
هشتاد درصد از افراد مبتلا به PCOS   چاق هستند یا اضافه وزن دارند. چاقی و PCOS  هر دو ریسک قند خون، فشار خون، افزایش کاسترول بد (LDL) و کاهش کلسترول خوب (HDL) را بیشتر می کنند.

وقتی فردی همه این علائم را داشته باشد، اصطلاحا می گوییم به سندروم متابولیک دچار شده و ریسک بیماری‌های قلبی، دیابت و سکته قلبی در این افراد افزایش می یابد.

وقفه تنفسی در خواب
این عارضه زمانی اتفاق می افتد که فرد در هنگام خواب دچار وقفه تنفسی شود و خوابش را مختل کند. وقفه تنفسی در زنانی که اضافه وزن داشته باشند رایج تر است، بخصوص اگر مبتلا به سندروم تخمدان پلی‌کیستیک هم باشند. احتمال وقفه تنفسی در زنان چاقی که  PCOS دارند 5 تا 10 برابر بیشتر از زنانی است که مبتلا به این سندروم نیستند.

سرطان پوسته داخلی رحم (آندومتر)
در دوران تخمک‌گذاری دیواره‌های رحم شروع به ریزش می کنند. حال اگر فرد هر ماه تخمک‌گذاری نکند بازسازی دیواره رحم بیشتر شده و رحم زخیم تر می شود. زخیم شدن دیواره رحم احتمال ابتلا به سرطان آندومتر را افزایش می دهد.

افسردگی
تغییر سطح هورمون ها و همچنین علائمی مانند رشد موی زائد می تواند تاثیر مخربی بر احساسات فرد بگذارند. خیلی از خانم‌‌هایی که مبتلا به این سندروم هستند درنهایت دچار افسردگی و اضطراب می شوند.

راه های تشخیص سندرم تخمدان پلی کیستیک

وقتی زنان حداقل دو تا از علائم زیر را داشته باشند پزشک تشخیص می دهد که مبتلا به سندروم تخمدان پلی‌کیستیک هستند:

علاوه بر این موارد پزشک درباره رشد موهای زائد، جوش صورت و اضافه وزن هم از فرد سوالاتی می پرسد. پزشک همچنین می تواند با معاینه مدخل رحم به خیلی از مشکلات مربوط به تخمدان و بخش‌های دیگر دستگاه تولید مثل پی ببرد. در این معاینه پزشک با دستکش واژن فرد را باز می کند تا مطمئن شود هیچ مورد مشکوکی در تخمدان و رحم وجود ندارد.

پزشک ها همچنین می توان با گرفتن آزمایش خون میزان هورمون ها را تشخیص دهند. حتی می توانند با تست خون میزان کلسترول، انسولین و تریگلیسرین بدن را هم بررسی کنند و مطمئن شوند فرد دچار عارضه‌هایی مثل دیابت یا بیماری قلبی نباشد.

پزشک حتی می تواند با استفاده از سونوگرافی فولیکول‌های غیرعادی و سایر مشکلات مربوط به تخمدان و رحم را هم بررسی کند.

سندرم تخمدان پلی کیستیک و بارداری

سندروم تخمدان پلی‌کیستیک چرخه عادی قاعدگی را مختل می کند و باعث می شود فرد نتواند راحت باردار شود. بین 70 تا 80 درصد از زنان مبتلا به PCOS مشکل باروری دارند.

این عارضه می تواند احتمال مشکلات مربوط به بارداری را هم افزایش دهد. خانم‌هایی که سندروم تخمدان پلی‌کیستیک دارند دو برابر زنان دیگر بیشتر احتمال دارد بچه ناقص به دنیا بیاورند. احتمال سقط خودبه‌خودی، فشار خون و دیابت بارداری هم در این افراد بیشتر از دیگران است.

با این حال، زنانی که مبتلا به PCOS هستند می توانند با کمک روش‌های درمانی باروری، میزان تخمک‌گذاری خود را افزایش دهند و باردار شوند. کاهش وزن و کاهش قند خون می تواند احتمال مشکلات بارداری را در این افراد به حداقل برساند و کمکشان کند کودک سالمی به دنیا بیاورند.

درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک

درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک

قرص‌های جلوگیری بارداری و داروهای دیگر می توانند چرخه قاعدگی فرد را منظم کرده و برخی از علائم PCOS از جمله جوش صورت و رشد موی زائد را از بین ببرند.

درمان پلی کیستیک با قرص ضد بارداری

استفاده روزانه هورمون استروژن و پروژسترون می تواند باعث تعادل هورمون ها، منظم شدن فرایند تخمک‌گذاری، کاهش علائمی از جمله رشد موی زائد و مراقبت در برابر سرطان پوسته داخلی رحم شود. این داروهایی هورمونی را می توان به صورت قرص، حلقه واژنی یا چسب مصرف کرد.

درمان پلی کیستیک با متفورمین

متفورمین (Glucophageو  Fortamet) دارویی است که برای درمان دیابت نوع دو از آن استفاده می شود. این دارو می تواند با افزایش سطح انسولین، سندروم PCOS را هم درمان کند.

در یکی از مطالعات انجام شده نشان داده شد که مصرف متفورمین در کنار ورزش و تغییر رژیم غذایی به کاهش وزن، کاهش قند خون و منظم‌سازی چرخه قاعدگی کمک می کند و از ورزش و رژیم تنها اثرگذاری بیشتری دارد.

درمان  پلی کیستیک با کلومیفن

کلومیفن (کلومید) نوعی داروی باروری است که می تواند برای باردار شدن به زنان مبتلا به PCOS  کمک کند. با این حال، این دارو احتمال تولد دوقلو یا چندقلو را افزایش می دهد.

عمل جراحی 

اگر روش‌های درمانی دیگر پاسخگو نباشند، نوبت به عمل جراحی می رسد. سوراخ کردن تخمدان (Ovarian drilling) فرایندی است که در آن یا استفاده از لیزر یا سوزنی نازک سوراخ‌هایی را روی تخمدان ایجاد می کنند تا فرایند تخمک‌گذاری را بازسازی کنند.

مقالات مرتبط

اخبار بیمارستان

طرح درمان سرپائی کووید – 19

اطلاعیه طرح درمان سرپائی کووید – 19 با آخرین متدهای علمی زیر نظر برترین متخصصان کشور با مراجعه حضوری بیماران به صورت روزانه در اورژانس

اخبار بیمارستان

روز جهانی بهداشت دست

15 اردیبهشت مصادف با 5 may روز جهانی بهداشت دست نام دارد. سالانه سازمان جهانی بهداشت (WHO) کمپین {دست های تمیز ، نجات بخش زندگی}

تغذیه سالم در دوران کرونا
اخبار بیمارستان

تغذیه سالم در دوران کرونا

عملکرد سیستم ایمنی بدن نقشی مهمی در پیشگیری از بیماریهای تنفسی ازجمله بیماری کووید19 دارد. کمبود دریافت غذایی و ویتامین ها مثل ویتامین C و

زنبیل خرید